پزشکی

درد و اختلال عملکرد عضلانی می‌تواند از عوامل بسیاری ناشی شود، از جمله ضربه به بافت، طرز نشستن و ایستادن نامناسب، آسیب‌‌های ورزشی و بیماری‌‌های سیستمیک. درد عضلانی بخشی مهم از مکانیسم محافظتی و دفاعی بدن ما است. درد زنگ هشدار ارزشمندی است تا به ما بگویید مشکلی وجود دارد. علاوه بر این، نقاط ماشه‌ای در طیف وسیعی از درد نقش دارند و آن‌‌ها اغلب می‌توانند درد‌های را دیگر تقلید کنند. درد‌های مختلف مانند سردرد، گوش درد و دندان درد، کمر درد، آرنج تنیس‌بازان و حتی سرگیجه که اغلب در هسته مرکزی علل خود، یک نقطه ماشه‌ای دارند. در این کتاب شما یاد می‌گیرید که چگونه منبع درد خود را بشناسید و درمان خانگی مؤثر و ساده‌ای انجام دهید. برای آن دسته از درمانگرانی که از قبل در رابطه با نقاط ماشه‌ای تجربه دارند، امیدوارم که این راهنما را مختصر، عملی، مرتبط با درمان و مفید بدانند. این کتاب به صورت مرجع، اطلاعات مفیدی در رابطه با نقاط ماشه‌ای (تریگر پوینت) عضلات اسکلتی مهم در اختیار شما قرار می‌دهد، که مورد استفاده در ماساژ، ورزش و فیزیوتراپی است. اطلاعات مربوط به هر عضله در یک قالب ارائه می‌شود.

قشقایی‌هــا بـه تنـاول غـذاهــای سالم و تازه خیلی اهمیت می‌دهند و تلاش می‌کنند تا بهترین غـذاهـــا را برای مهمانان خود تهیه کننــد و در گســـتردن سفره‌های رنگین نیز شهره هســتند. غــذای مردم ایل، بنا به اقتضای شیوۀ معیشت‌شان، از سه عنصر گوشت، لبنیات و گیاهان وحشی تشکیل می شـود. گوشـت حیوانات (گوسفند و بز) که عمدتاً دست‌پرودۀ خود مــردم ایل است، با چَــرا در مـرغـزارهــای جنوب و ارتفاعات زاگــرس از کیفیت منحصر  به فردی برخــوردار است؛ البته در گذشتــه در کنار آن، بهره‌‌منـــدی از گوشت حیوانات وحشــی چون آهــو، قوچ و میش وحشــی، بز کوهی و پرندگانی چون کبک، تیهــو، دراج و غیــره به کیفیت و طعم غذایشـان ارزش دوچندان می بخشید.

کتاب «جامع الافتراق و الاتّفاق لصناعة الترياق» یکی از کتاب های مهم طب سنتی است که به بحث در باره پادزهر یا تریاق اختصاص دارد، و شاید بتوان آن را کامل ترین کتابی دانست که در این خصوص به رشته تحریر در آمده است، مؤلف این کتاب را در دهه دوم ماه محرم سال 669 قمری به پایان رسانده است، و متأسفانه این کتاب تا کنون  کمتر مورد بررسی و مطالعه و تحقیق قرار گرفته است. این کتاب مشتمل بر 35 باب است، و اهمیت آن در این است که نویسنده آن با امانت­داری اقدام به نقل قول از منابعی نظیر کتاب تریاق فاروق تألیف تمیمی مقدسی و یا آثار ابن الصوری می کند در حالی که این کتاب ها و رسایل امروزه جزو کتاب های مفقوده به شمار می روند. کتاب مذکور علاوه بر دو نویسنده فوق الذکر از سایر منابع مهم طبی پیش از خود نیز جا به جا استفاده کرده است. وی در باب سی وسوم به تفصیل از این منابع سخن رانده و آن ها را شناسانده است و به همین خاطر منبع معتبری در زمینه کتاب شناسی طب سنتی پیش از سده هفتم هجری قمری می باشد. این منابع شامل جالينوس، دیسقوریدوس، ابوحنيفه دینوری، ابن سمجون، یحیی نحوی، ابن سینا، حنین بن اسحاق، یوحنا بن ماسویه، ابوالقاسم زهراوی، یوحنا بن سرابیون، تمیمی مقدسی، ابن الصوری، ابن جمیع، ابن بیطار، شاپور بن سهل، ابن التلمیذ، محمد بن زکریای رازی، ابن جلجل، غافقی و ابن وافد می باشند. مؤلف کتاب ابوالحسن علي بن عبدالعظيم انصاری، يکي از پزشکان شيعی مذهب قرن هفتم هجری قمری است که متأسفانه از زندگی وی اطلاعات چندانی در دست نیست، و امیدواریم در آینده با مطالعاتی که در خصوص این کتاب و مؤلف آن صورت می گیرد، بتوان چهره ای روشنی از او به دست آورد.

بیماری سنگ کلیه بیماری شناخته شده‌ای در طب سنتی ایران است. در کتاب‌های معتبر طب سنتی اتیولوژی، علائم و نحوه‌ی درمان سنگ کلیه ذکر گردیده است. آنان در بیان روش‌های درمان به گروهی از داروهای خوارکی اشاره می‌کنند که پس از ورود به بدن باعث انحلال و یا دفع سنگ کلیه می‌شوند. این مطالعه می‌تواند پاسخ به این سؤال باشد که امروزه می‌توان با استفاده از داروهای ارزان‌تر و کم عارضه‌تر و مؤثرتر سنگ کلیه را درمان کرد یا نه؟ که این داروها چند سالی است که روی افرادی که سنگ کلیه از انواع مختلف سنگ‌ها را داشته‌اند امتحان شده و بحمدا… نتیجه‌ی مطلوبی داشته است.

داروهای گیاهی نقش درمانی زیادی را در بدن بر عهده دارند، اما نباید بی‌هدف آن‌ها را به کار برد، بلکه باید به نحوی شایسته از آن‌ها استفاده کرد. کتاب حاضر به موضوع کاربرد گیاهان دارویی در طب ایرانی پرداخته، و از مباحث مرتبط با آن ویژگی‌های وجود تشابه و تمایز در طب سنتی و طب نوین، معجزات درمانی گیاهان دارویی و کشت و برداشت گیاهان دارویی و نکات مهم آموزشی مربوطه است.

امروزه درمان دیابت با مصرف گیاهان دارویی، میوه‌ها، سبزیجات، رعایت اصول الگوی صحیح تغذیه، ورزش، پرهیز از فست فودها امکان پذیر است. این مجموعه پژوهشی – تجربی در پیام خود به مبتلایان دیابت می‌گوید که مواد خوراکی یاد شده موجب پاکسازی، ترمیم و تحریک کبد برای تولید انسولین توسط پانکراس شده، و کلیه را نیز بازسازی نموده، و دیابت را کاملا درمان می‌کند.

کتاب «صیدیه»، منبعی ارزشمند در احکام شکار و صید و کشتار حیوانات است که مؤلف، آن را به دستور «سلطان ابراهیم قطب شاه»، بر اساس احکام شیعی به نگارش درآورده است. مطالب کتاب در دو قسمت تنظیم شده. قسمت اول درباره آداب و شرایط شکار و حلال و حرام جانواران است و قسمت دوم به جانورشناسی اختصاص یافته است. این کتاب در قرن دهم هجری، به زبان فارسی و در هندوستان نوشته شده است.

این کتاب نوشته حکیم مظفربن محمد حسینی شفایی کاشانی اصفهانی، معروف به حکیم شفاهی است که سه سال پیش از تولد شفایی شاعر، یعنی در سال 963 قمری از دنیا رفته و چند کتاب در پزشکی و داروسازی از خود به یادگار گذاشته است. این کتاب دربردارنده فرهنگ دارویی گیاهان قدیمی است که برحسب ترتیب حروف الفبایی اول نام آنها آمده است. نویسنده می‌گوید: در مدتی مدید ترکیبی چند از معالجات امراض که از آن گزیر نبود، جمع کرده و خواست در سلک ترتیب در آورد، لذا این قرابادی [= قرابادین] را برحسب ترتیب حروف تهجی مرتب ساخت. ابتدای آن “انوش داروی لولوئی” است و انتهای آن به “یاقوتی” می‌رسد.

فهرست کتاب قرابادین شفایی

«حجامت» نام روش درمانی است که براساس قدیمی‌ترین سند موجود، از 3300 سال قبـل از میلاد مسیح در مقدونیه و بعد در یونان باستان انجام می‌شد. از شـاخص‌های پزشک بودن در آن زمـان، حجامت‌کـردن و داشـتن ابـزار آن بـوده است. برخـی معتقدند، اصول طب ســوزنی و حجامـت از عصر ماقبل تاریخ گرفته شــده است. در آن عصر متفکـران متوجه شدند وقتی سربازی در میدان جنگ با اصابت سنگ، چاقو یا شمشیر زخمی می‌شود، بسیاری از بیماری‌هـای قبلـی وی بهبود می‌یابـد. این کشف بزرگ به آنها آموخت بـا سوزن و تیغ‌زدن، می‌توان برخی امراض را درمان کرد.

این کتاب مجموعه‌ای از تمرینات صورت را ارائه می‌دهد که اگر به طور منظم و به ترتیب انجام شوند، بهترین نتایج را به دست خواهند آورد. در هر تمرین از تکنیک‌های مختلفی استفاده می‌شود (مانند ماساژ پوست، فشار دادن و نگه‌داشتن نقاط مختلف صورت). این تکنیک‌ها به منظور آزادسازی تنش، بهبود جریان خون و پخش مایعات که عناصر حیاتی برای لیفت صورت و بهبود ساختار و کیفیت آن هستند، انجام می شوند.

ابوجعفر احمد بن محمد بن ابی الاشعث (درگذشته به سال 360 هـق/970م) از مردم ايران بود، از آن ديار ناگزير به موصل فرار کرد و در همان جا به کار طبابت اشتغال ورزید. ابن ابی اصيبعه او را طبيبی ممتاز و مؤلف کتاب‌های طبی و کارشناس بزرگ جالينوس و مفسر آثار وی می داند. از جمله شاگردان او می توان محمد بن نواب موصلی ، ابن ثلاج و احمد بن محمد بلدی را نام برد. مهم ترين کتاب ابن ابی الاشعث «کتاب الأدوية المفردة» است و ابن ابی اصیبعه در عیون الانباء می گوید که این کتاب سه مقاله دارد و علت تأليف آن کتاب درخواست يکی از شاگردان او بوده است. از این کتاب چهار نسخه خطی وجود دارد که عبارتند از : نسخه خطی کتابخانه مغنيسيای ترکيه به شماره 1785 (شامل مقاله دوم کتاب، 190 برگ، تاريخ کتابت 636 هـ ق)، نسخه کتابخانه بريتانيا به شماره Or.11615 (مقاله اول و بخشی از مقاله دوم، تاريخ کتابت قرن هفتم) نسخه کتابخانه اوقاف رباط، طب 291(شامل نيمه دوم کتاب، 153 برگ، تاريخ کتابت قرن هفتم قمری)، و نسخه کتابخانه شخصی زبيدی در حلب. نظر به اين که نسخه خطی کتابخانه بريتانيا شامل مقاله اول و بخشی از مقاله دوم است، و نسخه خطی کتابخانه مغنيسای ترکيه شامل مقاله دوم است، و با توجه به گفته ابن ابی اصيبعه که ذکر می کند که کتاب مذکور سه مقاله می باشد، لذا براي عرضه هر چه کامل تر کتاب به ناچار هر دو نسخه کتابخانه بريتانيا و کتابخانه مغنيسا را در اين مجلد فراهم آورديم تا خواننده محترم بتواند با قسمت اعظم اين کتاب آشنا شود، به اين اميد که در آينده نيز نسخه خطی مقاله سوم اين کتاب يافت شود و بدين گونه شاهد نسخه کاملی از اين کتاب باشيم.

اخلاق پزشکی مجموعه آداب پسندیده و اعمال نکوهیده‌ای است که پزشکان و کادر درمانی می بایست رعایت و یا از آنها پرهیز نماید. ماهیت پزشکی پرهیزکاری است. اخلاق پزشکی در حقیقت نوعی امر به معروف و نهی از منکر در پزشکی است. امر به داشتن رفتار و کردار پسندیده، نهی از اعمال ناپسند، امر به وقار و انصاف و پاک چشمی، پاکدامنی،‌دلسوزی، مهربانی، صمیمیت، شکیبایی و همدردی با مردم و بیماران، رازداری امانت و صداقت. نهی از بی مسئولیتی پزشک در قبال بیماران و جامعه طبابت صحیح و اعمال خطا، بازگویی اسرار بیماران، غرق در ثروت اندوزی و دنیا طلبی دارا بودن روحیه استکبار.

این کتاب سال ها جزو کتب درسی مهم پزشکی در دانشگاه های دوره‌ی اسلامی بوده و به خاطر حجم اندکش یک کتاب همراه محسوب می‌شود و تشریح چشم و بیان بیماری‌های آن می‌پردازد شش نوع عمل آب مروارید را شرح می‌دهد. کتاب به زبان عربی می باشد.

این کتاب شامل ۶ مجموعه به شرح ذیل است:
1.برگردانی از رساله ذهبیه منسوب به امام رضا(ع) 2. رساله بیخ چینی که  توسط قاضی بن کاشف الدین محمد بن رشید یزدی اردکانی نگاشته شده 3.رساله در خواص آطریالل اثر ارزنده عماد الدین محمد بن مسعود شیرازی و در ذکر خاصیت دارویی گیاهی به نام آطریالل است. 4.رساله چوب چینی نیز اثر قاضی بن کاشف الدین محمد بن رشید یزدی اردکانی است، که در خواص چوب چینی و از روی نسخه خطی بازخوانی و احیا گردید. 5. کنز الذهب تالیف محمد بن حسن طوسی مشهدی است که ترجمه فارسی شرح رساله ذهبیه می باشد. 6. رسائل دلایل النبض و دلایل البول،در شناخت بیماری‌ها با استفاده از نبض و درباره شناخت بیماری‌ها با رویت و آزمایش کردن ادرار است.

زکریا بن محمد بن محمود انصاری کمونی (یا کوفی) قزوینی، عالم، ادیب، قاضی، فقیه، محدث، مورخ، جغرافی‌دان، گیاه شناس و جانورشناس بزرگ ایرانی است. کتاب حاضر بخش گیاه شناسی از عجایب المخلوقات قزوینی است که از نظر تاریخ پزشکی در قرن هفتم و تصویرنگاری گیاهان دارویی بسیار حائز اهمیت است.

التصریف لمن عجز عن التألیف کتابی است به زبان عربی با موضوع پزشکی و جراحی، که در حدود سال ۱۰۰۰ توسط ابوالقاسم زهراوی نوشته شده‌، و دارای سی مقاله است که 29 مقاله آن اختصاص به بیماری های مختلف و کیفیت درمان آنها و شناخت ادویه و عقاقیر دارد. آنچه پیش از همه مورد توجه قرار گرفته، مقاله سی‌ام است که اختصاص به جراحی دارد. از زهراوی به عنوان بزرگترین جرّاح اسلامی در دانشگاه های اروپا و دوران اسلام یاد می شد، و نام او همراه با نام بقراط و جالینوس «مثلث علمی» نیرومندی را در جهان پزشکی آن زمان تشکیل می داد.

تاب «قانونچه فی الطب» اثر محمود بن محمد چغمینی خوارزمی (متوفی ۷۴۵ق) خلاصه تمام ابواب و سرفصل‌هاى مورد توجه در طب سنتى است که به زبان عربی در علم طب نوشته شده و به نوعی از مهم‌ترین کتب درسی طب سنتی محسوب می‌شود. کتاب مزبور در ده مقاله و به شرح ذیل است:شرح مقدمات و مبانی در حفظ الصحه و معالجات و مفردات دارویی امور طبیعیه، تشریح، اسباب و علایم، معالجات، امراض مختص اعضا، امراض عمومی بدن، و در نهایت طبقه بندی غذاها و داروها با تاکید بر طبیعت و افعال و خواص هر یک.

کفایه منصوری از جمله نگاشته‌های طبی جامع به زبان فارسی است. در این اثر، مؤلف با بیانی شیوا و خلاصه، دوره‌ای کامل از طب سنتی، شامل کلیات، معالجات، ادویه شناسی و قرابادین را به رشته تحریر درآورده، و در دو بخش طب نظری و طب عملی تدوین نموده است.

فهرست کتاب کفایه مجاهدیه