الشامل فی الصناعه الطبیه (جلد16)

بخشی كه اكنون در دست ماست، در برگیرنده بقیه كتاب «س» است، كه جلد قبلی كه همان جلد پانزدهم است، در برگیرنده سیزده مقاله از آن بود، و با وجود این كه جلد شانزدهم با مقاله هیجدهم از كتاب «س» شروع می شود، اما آفتادگی و نقصی در كتاب وجود ندارد! و این امر از ترتیب الفبائی عناوین مقالات استنباط می شود، چه این كه موضوع مقاله سیزدهم «سمسم» یا كنجد است، در حالی كه موضوع مقاله هیجدهم «سمن» یا روغن است، و در بین مفردات (اغذیه و ادویه) از لحاظ الفبائی چیزی وجود ندارد بین سمسم و سمن قرار داشته باشد، و از جمله دلایلی كه، از سوی دیگر، بر این امر دلالت می كند، ترتیب نام داروه در حرف «س» در كتاب «الجامع لمفردات الأدویة و الأغذیة» تألیف ابن بیطار می باشد، و این كتاب در حقیقت كتابی است كه ابن النفیس در نگارش كتاب الشامل خود از آن پیروی كرده است.